Thị trường ngoại tệ trong nước đang ghi nhận diễn biến đáng chú ý khi giá USD trên thị trường tự do tiếp tục giảm sâu, trong khi tỷ giá tại hệ thống ngân hàng thương mại vẫn duy trì ở mức cao. Diễn biến này không chỉ phản ánh sự thay đổi về cung – cầu ngoại tệ mà còn cho thấy tâm lý đầu cơ đang dần suy giảm, góp phần ổn định thị trường ngoại hối và giảm áp lực lên chính sách điều hành tỷ giá của Ngân hàng Nhà nước (NHNN).

Ảnh: Minh họa

Theo ghi nhận đến chiều ngày 21/7, nhiều điểm thu đổi ngoại tệ tại TP. Hồ Chí Minh niêm yết giá mua USD quanh mức 26.100 đồng/USD, trong khi giá bán dao động từ 26.330 – 26.400 đồng/USD. So với đầu tuần, mỗi USD đã giảm khoảng 250 đồng – mức điều chỉnh mạnh nhất trong khoảng một tháng trở lại đây.

Đáng chú ý, nếu so với mức đỉnh lịch sử khoảng 28.150 đồng/USD thiết lập vào đầu tháng 3, giá USD trên thị trường tự do đã giảm khoảng 2.000 đồng, tương đương gần 7%. Đây là mức giảm khá mạnh trong bối cảnh tỷ giá ngân hàng vẫn duy trì ổn định và tỷ giá trung tâm tiếp tục được điều chỉnh tăng.

Trong khi đó, tại các ngân hàng thương mại lớn, tỷ giá USD hầu như không có nhiều biến động. Vietcombank niêm yết giá mua vào khoảng 26.110 đồng/USD và bán ra 26.490 đồng/USD; VietinBank giao dịch quanh mức 26.133 đồng/USD chiều mua và 26.513 đồng/USD chiều bán. Mức chênh lệch giữa thị trường tự do và ngân hàng hiện không còn lớn như giai đoạn đầu năm.

Điều này tạo nên một nghịch lý hiếm thấy trên thị trường ngoại hối. Người dân có nhu cầu bán USD sẽ nhận được mức giá cao hơn khi giao dịch tại ngân hàng thay vì thị trường tự do. Ngược lại, nếu mua USD, giá trên thị trường tự do hiện lại thấp hơn giá bán của nhiều ngân hàng thương mại.

Ở góc độ điều hành, NHNN vẫn duy trì định hướng linh hoạt. Tỷ giá trung tâm được công bố ở mức khoảng 25.260 đồng/USD – mức cao nhất kể từ cuối tháng 8/2025. Tuy nhiên, tỷ giá trung tâm phản ánh định hướng điều hành chính sách tiền tệ và các cân đối vĩ mô, trong khi tỷ giá trên thị trường tự do chịu tác động trực tiếp từ quan hệ cung – cầu ngoại tệ và tâm lý của người tham gia thị trường.

Các chuyên gia cho rằng nguyên nhân quan trọng khiến USD tự do giảm mạnh thời gian qua là hoạt động đầu cơ đã hạ nhiệt đáng kể. PGS.TS Nguyễn Quốc Anh, giảng viên cao cấp Khoa Ngân hàng, Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh, nhận định tâm lý e ngại rủi ro pháp lý khi giao dịch trên thị trường phi chính thức đang khiến nhu cầu nắm giữ USD ngoài hệ thống ngân hàng giảm rõ rệt. Bên cạnh đó, nguồn cung ngoại tệ trong nền kinh tế vẫn được đánh giá khá tích cực nhờ dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tiếp tục giải ngân ổn định, hoạt động xuất khẩu duy trì tăng trưởng và lượng kiều hối vẫn là điểm tựa quan trọng cho cán cân thanh toán.

Một yếu tố khác tác động đến diễn biến tỷ giá là sự điều chỉnh của thị trường vàng. Theo bà Lý Thị Hiền, Trưởng phòng Phân tích cấp cao khách hàng cá nhân tại Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam, giá vàng trong nước và thế giới sau giai đoạn tăng nóng đã có xu hướng điều chỉnh, làm giảm nhu cầu nắm giữ USD để đầu tư vàng. Khi kỳ vọng lợi nhuận từ vàng suy giảm, dòng tiền đầu cơ cũng dần rút khỏi thị trường ngoại tệ tự do, góp phần kéo giá USD đi xuống.

Từ góc độ kinh tế vĩ mô, diễn biến này được xem là tín hiệu tích cực đối với ổn định thị trường tiền tệ. Việc khoảng cách giữa tỷ giá ngân hàng và thị trường tự do thu hẹp giúp hạn chế hiện tượng đầu cơ, găm giữ ngoại tệ, đồng thời nâng cao vai trò của hệ thống ngân hàng trong cung ứng ngoại tệ cho nền kinh tế. Điều này cũng tạo điều kiện thuận lợi để NHNN tiếp tục điều hành chính sách tiền tệ theo mục tiêu kiểm soát lạm phát, hỗ trợ tăng trưởng và ổn định tỷ giá trong bối cảnh kinh tế thế giới vẫn tiềm ẩn nhiều biến động.

Theo các tổ chức phân tích, dù đồng USD trên thị trường quốc tế vẫn chịu tác động từ kỳ vọng chính sách lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), nhưng nguồn cung ngoại tệ trong nước hiện tương đối thuận lợi. Dự trữ ngoại hối được củng cố, cán cân thương mại tiếp tục xuất siêu và dòng vốn FDI duy trì tích cực đang là những yếu tố hỗ trợ cho sự ổn định của tỷ giá VND/USD trong những tháng cuối năm.

Nhiều chuyên gia cũng nhận định dư địa giảm thêm của USD trên thị trường tự do không còn nhiều, bởi mức giá hiện đã tiệm cận, thậm chí thấp hơn giá bán tại các ngân hàng thương mại. Trong ngắn hạn, tỷ giá nhiều khả năng sẽ dao động trong biên độ hẹp, phản ánh trạng thái cân bằng hơn giữa cung và cầu ngoại tệ thay vì những biến động mạnh do yếu tố đầu cơ như giai đoạn đầu năm.

Sự lao dốc của giá USD tự do vì vậy không chỉ là biến động đơn thuần của thị trường ngoại tệ, mà còn cho thấy niềm tin vào kênh giao dịch chính thức đang được củng cố. Đây là tín hiệu tích cực đối với mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và thu hút đầu tư trong bối cảnh Việt Nam tiếp tục hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao và bền vững trong năm 2026.

Đào Nhân